‘De onderwijsopvatting van Maria Montessori staat ook honderd jaar later nog als een huis’

Montessorionderwijs, wat is dat? Wie was Maria Montessori, wat wilde zij? Hoe kleuren wij ons onderwijs met haar gedachtegoed?

Het kind centraal • Leven en laten leven • ‘Leer me het zelf te doen’ • Algemene doelstellingen • Onderwijs en opvoeding: één geheel • Leeftijdsgroepen • Het materiaal • De leerkracht begeleidt en stimuleert • Kinderen helpen kinderen • Verantwoordelijk voor de omgeving • ‘Vrijheid in gebondenheid

ONDERWIJS

Het kind centraal

Het Montessorionderwijs helpt kinderen zich te ontwikkelen tot vrije mensen. Want vrije mensen, zo is de gedachte, zijn gelukkiger en brengen een betere samenleving tot stand. Daarom staat het kind centraal, niet de leerstof.

Leven en laten leven

Wij zorgen voor een raamwerk waarbinnen elk kind zich optimaal kan ontwikkelen. Ja, we zijn prestatiegericht, maar altijd gericht op de persoonlijke ontwikkeling van elk kind. Onze Montessorischool is erkend door de Nederlandse Montessori Vereniging, die periodiek de kwaliteit van het onderwijs controleert. (www.montessori.nl).

‘Leer me het zelf te doen’

De leermethode van de Italiaanse Maria Montessori (1870-1952) kan kernachtig worden samengevat: ‘Leer mij het zelf te doen’. Ze schrijft: “Niemand kan vrij zijn, zonder zelfstandig te zijn; daarom moeten de eerste actieve manifestaties van de individuele vrijheid van het kind zodanig worden begeleid, dat het door die activiteit zelfstandigheid verwerft.” Wij zorgen dus voor een omgeving die bij de ontwikkeling van het kind past: ’vrijheid in gebondenheid’ noemt Montessori dat.

Andere belangrijke punten uit haar theorie :

– Een kind is van nature actief. Het is nieuwsgierig en wil de wereld om zich heen leren kennen.

– De voor ieder kind unieke ervaringswereld zorgt steeds voor een uniek ontwikkelingsproces. De erkenning van deze individualiteit is een vertrekpunt binnen het Montessori-onderwijs.

– De ontwikkeling van het kind kenmerkt zich door een aantal ‘gevoelige perioden’ waarin het ontvankelijk is voor het verwerven en vervolmaken van bepaalde vaardigheden. Deze perioden worden gebruikt om precies dan de juiste leerstof aan te bieden.

maria-montessori

Maria Montessori

Algemene doelstellingen

De doelstellingen uit de Wet op het Basisonderwijs en die van De Nederlandse Montessorivereniging hebben wij uitgewerkt in de onderstaande missie:

De RMS biedt primair onderwijs vanuit het gedachtegoed van Maria Montessori. Bij ons staat het individuele kind centraal. Dit betekent dat wij het kind observeren, leren en stimuleren om, naar eigen aanleg en tempo, passende leerresultaten te behalen. Wij begeleiden kinderen in de vorming naar evenwichtige, zelfstandige persoonlijkheden die verantwoordelijkheid kunnen dragen voor zichzelf en hun omgeving zodat zij een bijdrage kunnen leveren aan een betere samenleving.

Voor uitgebreidere informatie lees onze missie visie strategie of onze schoolgids 2013.

toren-bouwen

Onderwijs en opvoeding: één geheel

De mens is een geestelijk wezen, maar zijn psyche kan slechts tot ontwikkeling komen in wisselwerking met de omgeving. Die omgeving is voor het kind belangrijk om tot een persoonlijkheid te komen. In zijn jeugd moet de mens dit ‘fundamentele opbouwwerk’ kunnen verrichten. Daarom zijn het onderwijs en de opvoeding op onze Montessorischool een onverbrekelijk geheel.

Leeftijdsgroepen

De kinderen zitten met verschillende leeftijdsgroepen bij elkaar: de onderbouw (groep 1 en 2), de middenbouw (groep 3, 4 en 5) en de bovenbouw (groep 6, 7 en 8). Zo is elk kind een keer de jongste én de oudste van een klas. Voor het jonge kind werkt deze samenwerking stimulerend en het verrijkt het inzicht en verantwoordelijkheidsgevoel van het oudere kind.

montessori-les

Het materiaal

Een onmisbaar onderdeel van de voorbereide omgeving vormt het (Montessori-)materiaal. Onze school heeft een grote verscheidenheid aan materialen in huis, sommige nog ontworpen door Maria Montessori zelf. Door de interactie van het kind met het materiaal te observeren volgt de leerkracht de voortgang van de individuele ontwikkeling van het kind. Omdat een kind zich het beste ontwikkelt in de omgeving waarin het verkeert, is aan het originele Montessori assortiment een variëteit aan aanvullend lesmateriaal toegevoegd. Soms door externe leveranciers, soms door de leerkrachten zelf. In onze bovenbouw ligt de nadruk zelfs op dit nevenmateriaal omdat daar sprake is van een toenemend abstractievermogen. Uiteraard ontbreken ook moderne hulpmiddelen als computer, digiborden en sociale media niet.

montessorimateriaal-2

Klassiek Montessori materiaal

De leerkracht begeleidt en stimuleert

Binnen het Montessori onderwijs is een kind voornamelijk zelf actief in zijn ontwikkeling naar zelfstandigheid. Leerkrachten hebben een begeleidende rol. De leerkracht schept voorwaarden die kinderen in de gelegenheid stellen hun zelfstandigheid te vergroten. De leerkracht observeert hoe de kinderen omgaan met de omgeving, elkaar en met het materiaal. Op basis van de observaties begeleidt en stimuleert de leerkracht de leerling. Op welk ontwikkelingsniveau een kind ook functioneert, het wordt telkens aangesproken op zijn zelfstandigheid, zodat het kind het gevoel ontwikkelt het zélf te doen. In een gevoelige periode worden de activiteiten van het kind door innerlijke interesses gevoed. Zo kan het bijvoorbeeld eindeloos een roze toren bouwen en weer afbreken, om zo de begrippen groter en kleiner te ervaren. Door deze activiteiten komen de geestelijke functies tot ontwikkeling. De leerkracht gebruikt deze gevoelige perioden zodat het kind zichzelf kan ontwikkelen. Uiteraard zijn er ook activiteiten waarbij een hele groep is betrokken. Dit is uit sociaal oogpunt natuurlijk erg belangrijk.

Kinderen helpen kinderen

De kinderen hebben ook een aandeel in het begeleiden van andere kinderen. Elkaar helpen wordt als een belangrijke waarde beschouwd en dit wordt de kinderen vanaf dag één meegegeven. Zo zijn de oudere kleuters het helpend handje van de jongste kleuters: Ze maken de nieuwkomers op hun eigen manier wegwijs in de klas. Ze helpen ze met lastige ritsen, losse veters en de gang naar het speellokaal. Oudere kinderen helpen anderen met de lesstof, die ze zelf al goed beheersen.

Verantwoordelijk voor de omgeving

Een goede en gezellige omgeving speelt een wezenlijke rol in de ontwikkeling van de kinderen. Kinderen zijn medeverantwoordelijk voor de verzorging van de omgeving. Zij verzorgen een eigen plantje en hebben huishoudelijke taakjes. De omgeving is zo georganiseerd dat kinderen in elke ontwikkelingsfase kennis vergaren op die gebieden waarnaar hun belangstelling uitgaat. Deze belangstelling wordt door de leerkracht ook uitgedaagd, bijvoorbeeld door de aandachtstafel.

onderbouw-op-pad

‘Vrijheid in gebondenheid’

De kinderen werken toe naar een algemeen kennisniveau op alle gebieden zodat ze goed zijn voorbereid op het voortgezet onderwijs. Dat doen ze in vrijheid, maar niet zonder grenzen. We houden rekening met de eigen werk- en leerstijl van het kind. Als een kind graag met taal bezig is, dan wordt dat (extra) gestimuleerd. Dit leidt echter nooit tot een achterstand in bijvoorbeeld de rekenvaardigheden. Hier wordt goed op gelet. De verschillen tussen kinderen en de wijze waarop zij zich ontwikkelen, leiden tot differentiaties op het gebied van werktempo, leerstof, werkniveau en werkvorm. Ook de indeling van de groepen is zodanig dat de kinderen daarin ruime cognitieve, affectieve en sociale ervaring kunnen opdoen.

 boom-rechterkant

Niet te missen

Hoe oud hij precies is weet niemand maar wel dat hij al heel veel heeft gezien, zou hij ogen hebben gehad. Voordat de wijk het nieuwe Westen ontstond stonden er enkele boerderijen aan de Beukelsdijk, die toen nog een echte dijk was. Boerderij Velsenlust was er daar één van. Op de landkaarten uit die tijd kun je op het terrein van deze boerderij een wollig plukje boom getekend zien.

Misschien is dat plukje wel uitgegroeid tot de majestueuze kastanjeboom die nu zo’n prominente plaats inneemt op het midden van het schoolplein!

De boom waar de allereerste Montessorianen verlangend op uitkeken, de boom die het ritme van de seizoenen onderstreept en een boom ook, die soms, heel soms, beschutting biedt aan een eerste kus.